Özet Cevap: Aracında stepne (yedek lastik) yoksa ve yolda lastik patladıysa, öncelikle güvenli bir yere durup hasarın boyutuna bakılır. Sırt kısmındaki küçük çivi veya vida deliklerinde bagajdaki sıvı lastik tamir kiti ve 12V kompresörle geçici onarım yapılabilir; ancak yanak yarılması veya büyük kesiklerde tamir kiti işe yaramaz, yol yardımı çağrılmalıdır.
Son yıllarda üretilen pek çok binek otomobilde, hibrit ve elektrikli araçta bagaj zemini kaldırıldığında alışık olduğumuz yedek lastik yerine küçük bir köpük bölme içinde kompresör ve bir şişe sıvı görülür. Üreticiler hem ağırlığı azaltmak hem de bagaj veya batarya hacmi kazanmak için stepneyi standart donanımdan çıkarmaktadır. Sürücülerin büyük kısmı bu durumu ancak ıssız bir yolda veya akşam saatinde lastik basınç uyarısı yandığında fark eder. O an panik yapmamak için bagajdaki kitin ne işe yaradığını ve sınırlarının ne olduğunu önceden bilmek büyük rahatlık sağlar.
Lastik indiği anda ilk birkaç dakikada ne yapılmalıdır?
Sürüş sırasında lastik basınç lambası yandığında veya direksiyonda ağırlaşma ve ses hissedildiğinde yapılacak en önemli şey, inik lastiğin üzerinde yürümeye devam etmemektir. Havası tamamen inmiş bir lastikle birkaç yüz metre bile gitmek, jantın lastik yanağını ezmesine ve onarılabilecek basit bir çivi deliğini bile kurtarılamaz hale getirmesine yol açar.
Aracı dörtlü ikaz lambalarını yakarak emniyet şeridine veya trafiğin akışından uzak düz bir zemine çekmelisin. El frenini çekip güvenlik önlemlerini aldıktan sonra lastiğin etrafına gözle bakmak gerekir. Eğer lastik sırtına saplanmış küçük bir vida veya çivi görünüyorsa tamir kiti işini görebilir; fakat kaldırıma çarpma sonucu yanakta bir yarık oluşmuşsa veya lastik janttan ayrılmışsa sıvı kitle vakit kaybetmeden doğrudan yol yardımına ulaşmak gerekir.
| Hasar ve Durum | Lastik Tamir Kiti İşe Yarar mı? | Doğru Hareket Tarzı |
|---|---|---|
| Sırt kısmında küçük çivi/vida deliği | Evet, geçici olarak sızdırmazlık sağlar | Kit uygulanıp düşük hızla en yakın lastikçiye gidilir |
| Yanakta kesik, balon veya yarılma | Hayır, yanak esnediği için sıvı tutmaz | Araç hareket ettirilmeden mobil servis veya çekici çağrılır |
| Jant eğrilmesi veya lastiğin janttan çıkması | Hayır, hava basılsa bile kaçırır | Yol yardımı veya yedek tekerlek desteği alınır |
| Sadece yavaş hava eksilmesi | Sıvı sıkmadan sadece kompresör denenebilir | Hava basılıp basıncın tutup tutmadığı gözlemlenir |
Bagajdaki sıvı lastik tamir kiti ve kompresör nasıl kullanılır?
Her aracın bagajındaki kitin bağlantı şekli küçük farklar gösterse de çalışma mantığı oldukça basittir. Öncelikle lastiğe saplanmış olan çiviyi veya vidayı yerinden çıkarmamak gerekir; çünkü onu çektiğinde delik büyür ve sıvının deliği tıkaması zorlaşır. Ardından tamir sıvısı şişesi kompresöre ve lastik supabına kullanım kılavuzunda gösterildiği sırayla bağlanır.
Kompresörün fişi aracın 12V çakmaklık soketine takılır ve akünün bitmemesi için araç rölantide çalıştırılır. Kompresör açıldığında şişedeki sızdırmazlık sıvısı hava ile birlikte lastiğin içine pompalanır ve lastik önerilen basınca kadar şişirilir. İşlem tamamlandıktan sonra sıvının lastik içinde eşit dağılması ve deliği içeriden kapatması için kılavuzda belirtilen düşük hız sınırını aşmadan birkaç kilometre sürüş yapılır, ardından durup basınç tekrar kontrol edilir.
- Yola çıkmadan önce bagaj altındaki tamir sıvısı şişesinin son kullanma tarihini mutlaka kontrol et.
- Lastik tamamen inmeden önce sadece hava eksilmişse sıvıyı karıştırmadan önce yalnızca kompresörle hava basmayı dene.
- Tamir kitini uyguladıysan lastiğin üzerindeki maksimum hız sınırını (genellikle 80 km/s) kesinlikle aşma.
- Kitin kalıcı bir tamir olmadığını, sadece seni en yakın lastik servisine ulaştırmak için tasarlandığını unutma.
- Lastikçiye vardığında lastiğin içinde kimyasal tamir sıvısı bulunduğunu söküm yapılmadan önce ustaya bildir.
Tamir sıvısı sıkılan lastik sonradan kalıcı olarak onarılabilir mi?
Sürücülerin bilmesi gereken en önemli ayrıntılardan biri, sıvı tamir kitlerinin bir acil durum çözümü olduğudur. Öncelikle eğer lastikte çok yavaş bir hava kaçağı varsa, sıvı şişesini hiç bağlamadan sadece kompresörle hava basıp birkaç kilometre ötedeki lastikçiye gitmek çok daha pratiktir. Çünkü sıvı lastiğin içine bir kez sıkıldığında iç yüzeyi ve bazen basınç sensörünü (TPMS) yapışkan bir tabakayla kaplar.
Lastik servisine ulaştığında usta lastiği janttan söküp içini temizler ve deliğin yapısına bakar. Bazı durumlarda iç yüzey temizlenip mantar yama ile kalıcı onarım yapılabilirken, bazı lastik üreticileri ve servisler sıvı uygulanmış veya inik vaziyette yanaktan ezilmiş lastiklerin güvenlik nedeniyle yenilenmesini önerir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bagajdaki lastik tamir sıvısının son kullanma tarihi geçerse ne olur?
Şişenin içindeki lateks bazlı sızdırmazlık sıvısı yıllar içinde kıvamını kaybedip sertleşebilir ve ihtiyaç anında deliği kapatamayabilir; bu yüzden periyodik bakımlarda şişenin üzerindeki tarih kontrol edilip süresi dolmuşsa yenilenmelidir.
Lastik tamir kiti TPMS basınç sensörüne zarar verir mi?
Orjinal araç kitlerindeki sıvıların çoğu sensörlerle uyumlu üretilse de sıvı kuruduğunda sensörün hava deliğini tıkayabilir; bu nedenle kit kullanıldıktan sonra en kısa sürede lastiğin sökülüp sensör çevresinin temizlenmesi önemlidir.
Uzun yola çıkarken stepnesi olmayan araca sonradan stepne alınabilir mi?
Evet, özellikle gece yolculukları veya şehirlerarası uzun seyahatler yapan sürücüler, araçlarının bijon aralığına ve kaliper çapına uygun ince tip (mini) bir stepne ile kriko-bijon anahtarı setini bagaja ekleyerek çok daha güvenli seyahat edebilir.
